Opent in een nieuw tabblad

Het vaststellen van de vordering van de kinderen bij de wettelijke verdeling .

november 16, 2026 | Erfrecht

De vraag wat de kinderen precies erven en wat de omvang daarvan is, speelt in de gevallen waarin de wettelijke verdeling van toepassing is. Dit is een manier om de erfenis te verdelen, omschreven in de wet. Ondanks het feit dat de kinderen op dat moment feitelijk gezien (nog) niks krijgen, hebben zij wel recht op vaststelling van hun vordering. In deze blog wordt dan ook stilgestaan bij het vaststellen van de vorderingen van de kinderen bij de wettelijke verdeling.

De wettelijke verdeling

Bij de wettelijke verdeling in het erfrecht krijgt de langstlevende echtgenoot de erfenis, terwijl de kinderen slechts een niet-opeisbare vordering krijgen. De wettelijke verdeling is de wettelijke regeling wanneer iemand komt te overlijden zonder testament, met achterlating van een echtgenoot en één of meer kinderen. Let wel: de wettelijke verdeling kan ook van toepassing zijn als er een testament is, want in veel gevallen wordt in een testament aansluiting gezocht bij deze wettelijke regeling. Ook dan is dus de wettelijke verdeling van toepassing.

De wettelijke verdeling heeft tot gevolg dat de vorderingen van de kinderen niet direct uitbetaald hoeven te worden en de langstlevende door kan leven zoals hij of zij gewend was. In beginsel is de vordering pas opeisbaar bij het overlijden van de langstlevende, tenzij er sprake is van een van de andere in de wet (of het testament) omschreven opeisbaarheidsgronden.

De omvang van de vordering

Waarom is het dan toch van belang om de vordering al vast te stellen bij het eerste overlijden?

Duidelijkheid en zekerheid

Allereerst biedt het vaststellen van de vorderingen duidelijkheid en zekerheid voor de kinderen, maar ook voor de langstlevende ouder. De kinderen moeten weten hoe hoog hun vordering is en de langstlevende moet weten welke schuld hij of zij aan de kinderen heeft. Die duidelijkheid en zekerheid is ook van belang voor het vaststellen van eventueel verschil in de vorderingen van de kinderen (als zij schenkingen hebben gehad die ingebracht moeten worden).

En daarnaast kan het zo zijn dat de langstlevende niet de ouder van de kinderen is, maar dat er sprake is van een samengesteld gezin. Dan is erfla(a)t(st)er dus een stiefouder is en heeft deze wellicht (ook) kinderen uit een eerder huwelijk/relatie. Het ‘afbakenen’ van het erfdeel van de kinderen uit het eerste overlijden (hun ouder) kan dan juist heel belangrijk zijn.

Voorkom discussie bij tweede overlijden

Door de vordering al direct na het eerste overlijden vast te stellen, kan discussie bij het tweede overlijden worden voorkomen. Zeker als er sprake is van een tweede huwelijk en/of een samengesteld gezin.

Bovendien kan het, wanneer er tussen het eerste en het tweede overlijden een aantal jaren verstrijken, lastig zijn om op een later moment nog alle gegevens te achterhalen die nodig zijn voor de berekening van de vordering. Denk bijvoorbeeld aan bankafschriften, waarderingen van bezittingen of informatie over schulden op het moment van het eerste overlijden. Dit maakt dat het verstandiger is om de omvang van de nalatenschap, en daarmee de hoogte van de vordering, direct vast te stellen bij het overlijden van de eerst overleden ouder.

Erfbelasting

Ondanks dat er feitelijk niks wordt verkregen door de kinderen, erven zij wel. Fiscaal gezien worden de kinderen geacht iets te hebben verkregen, zodat de belastingdienst de vordering gaat waarderen.

Over al hetgeen boven de vrijstelling wordt verkregen, is erfbelasting verschuldigd. Dit bedrag aan erfbelasting dient voorgeschoten te worden door de langstlevende. Bij de uiteindelijke uitbetaling van de vordering, wordt deze betaalde erfbelasting in mindering gebracht op het te ontvangen bedrag.

Rente

Afhankelijk van de wet, een testament of gemaakte afspraken kan over de vorderingen rente verschuldigd zijn. Die rente kan ertoe leiden dat de vordering in de loop der jaren oploopt. Zeker wanneer er veel tijd verstrijkt tussen het eerste en het tweede overlijden. Het is daarom verstandig om te kijken of er rente verschuldigd is en/of het wenselijk is om hier iets over af te spreken.

Er zit ook een fiscaal voordeel aan de rentedragende vordering. Bij het tweede overlijden zal zowel de hoofdsom als de opgebouwde rente aan de kinderen worden uitbetaald. Daarbij is de opgebouwde rente vrij van erfbelasting.

Wanneer oude familieconflicten de afwikkeling bemoeilijken

Dat het vaststellen van de vorderingen niet altijd uitsluitend een juridische kwestie is, ervaar ik ook in mijn eigen praktijk.

Zo sta ik momenteel een dame bij die haar echtgenoot heeft verloren. Naast het verdriet om zijn overlijden wordt zij geconfronteerd met een moeizame verhouding met de (volwassen) kinderen van haar overleden man uit een eerder huwelijk. Deze kinderen hadden al geruime tijd weinig contact met hun vader. Na zijn overlijden zijn oude spanningen en verwijten naar boven gekomen. Dat werkt door in de schriftelijke correspondentie over de boedelbeschrijving en het vaststellen van hun vorderingen.

Wat in beginsel een zakelijke afwikkeling van de nalatenschap zou moeten zijn, wordt hierdoor regelmatig beïnvloed door emoties en gebeurtenissen uit het verleden. Voor mijn cliënte is dat bijzonder belastend. Zij heeft niet alleen haar echtgenoot verloren, maar wordt ook geconfronteerd met nogal wat negativiteit vanuit de kinderen.

Om haar hierin te ontlasten, heb ik de communicatie met de kinderen overgenomen. Daarmee is professionele afstand gecreëerd en kunnen we ons weer richten op waar het juridisch om gaat: het zorgvuldig vaststellen van de nalatenschap en de vorderingen van de kinderen.

Dat heeft mijn cliënte vooral rust gegeven. Zij hoeft niet langer zelf de correspondentie te voeren met de kinderen en weet dat haar belangen worden behartigd. Mocht het niet lukken om in onderling overleg tot afspraken te komen, kan ik bovendien de noodzakelijke juridische stappen zetten om de afwikkeling verder te brengen.

Deze zaak laat zien dat erfrecht niet alleen over geld en juridische aanspraken gaat. Achter een nalatenschap schuilen vaak ingewikkelde familieverhoudingen, emoties en soms jarenlang bestaande conflicten. Juist dan kan de betrokkenheid van een gespecialiseerde advocaat helpen om de afwikkeling op emotioneel en juridisch vlak te begeleiden.

Inschakelen van een gespecialiseerde erfrechtadvocaat

Het vaststellen van de vorderingen van de kinderen is een belangrijk onderdeel van de afwikkeling van een nalatenschap waarbij de wettelijke verdeling van toepassing is. Het biedt duidelijkheid, voorkomt toekomstige discussies en beschermt de juridische positie van zowel de kinderen als de langstlevende echtgenoot.

Maar zoals de praktijk laat zien, verloopt dit proces niet altijd zonder problemen. Zeker bij samengestelde gezinnen kunnen oude familieconflicten de afwikkeling bemoeilijken. Het inschakelen van een gespecialiseerde erfrechtadvocaat kan dan niet alleen juridisch uitkomst bieden, maar ook zorgen voor rust en afstand in een emotioneel moeilijke periode.

Ons kantoor is gespecialiseerd in familie- en erfrecht. Heeft u te maken met een nalatenschap waarbij de wettelijke verdeling van toepassing is? Of lukt het niet om overeenstemming te bereiken over de boedelbeschrijving en de vorderingen van de kinderen?

Wij helpen u graag verder. Neem telefonisch contact met ons op via 085-0763185 of stuur een e-mail naar info@sbc-advocaten.nl.

Geschreven door